Η οικογενειακή συνθηματική λέξη που σταματά τις απάτες με κλωνοποιημένη φωνή στο WhatsApp

Το τηλέφωνο χτυπά στις έντεκα το βράδυ. Στην άλλη άκρη ακούγεται η φωνή του γιου σου, σπασμένη, να λέει ότι χτύπησε το αυτοκίνητο και χρειάζεται χρήματα τώρα. Πριν προλάβεις να σκεφτείς, σου δίνει έναν αριθμό λογαριασμού. Το μόνο που χρειάζεται για να σταματήσει αυτή η σκηνή είναι μία ερώτηση: «Ποια είναι η λέξη μας;».

Η κλωνοποίηση φωνής έχει γίνει φθηνή και γρήγορη. Αρκούν λίγα δευτερόλεπτα ηχογράφησης από ένα βίντεο, ένα voice message ή ένα story, και ένα πρόγραμμα μαθαίνει τον τόνο, τον ρυθμό και τη χροιά ενός προσώπου. Μετά παράγει νέες προτάσεις με την ίδια φωνή. Ο απατεώνας δεν χρειάζεται να μιμηθεί τίποτα ο ίδιος· το λογισμικό το κάνει για εκείνον.

Γιατί μια λέξη αρκεί για να λυθεί το πρόβλημα

Η τεχνολογία αντιγράφει τον ήχο, όχι τη μνήμη. Ο κλώνος μπορεί να πει «μαμά, βοήθησέ με», αλλά δεν ξέρει τι συμφωνήσατε εσείς οι δυο σε μια ήσυχη στιγμή. Η συνθηματική λέξη λειτουργεί σαν κλειδί που το κρατάτε μόνο εσείς: όποιος δεν το έχει, δεν μπορεί να ανοίξει την πόρτα, όσο πειστική κι αν ακούγεται η φωνή.

Το κόλπο δεν είναι καινούργιο. Οι οικογένειες το χρησιμοποιούσαν πάντα για να αναγνωρίζουν έναν πραγματικό συγγενή σε δύσκολη στιγμή. Αυτό που άλλαξε είναι η αφορμή: παλιά η απάτη γινόταν με ψεύτικο τηλεγράφημα, σήμερα γίνεται με κλωνοποιημένη φωνή μέσα σε μια εφαρμογή μηνυμάτων.

Πώς διαλέγετε τη λέξη που θα σας προστατέψει

Η λέξη πρέπει να είναι κάτι που δεν θα μαντέψει κανείς και δεν θα βρει ψάχνοντας στα social media. Απόφυγε το όνομα του κατοικίδιου, την ημερομηνία γέννησης ή το παρατσούκλι που φαίνεται σε δημόσια προφίλ. Διάλεξε κάτι άσχετο με την καθημερινότητά σας, αλλά εύκολο να θυμάστε.

• Διάλεξε μια λέξη ή μια σύντομη ερώτηση που δεν έχει σχέση με τα προσωπικά σας στοιχεία.
• Συμφωνήστε ποιος θα τη ρωτά και πότε: σε κάθε τηλεφώνημα που ζητά χρήματα, ακόμα κι αν η φωνή ακούγεται σίγουρη.
• Μην την αποθηκεύσεις στο σημειωματάριο του κινητού, σε μήνυμα ή σε κοινόχρηστο αρχείο.
• Άλλαξέ την αν κάποια στιγμή τη μοιραστείς κατά λάθος ή αν χωρίσετε με κάποιον που την ήξερε.

Τι κάνεις όταν χτυπήσει το τηλέφωνο

Απάντησε ήρεμα και ζήτα τη λέξη. Αν ο συνομιλητής διστάζει, θυμώνει, λέει ότι δεν έχει χρόνο ή προσπαθεί να σε πείσει ότι «δεν είναι ώρα για παιχνίδια», κλείσε. Μετά πάρε εσύ τον πραγματικό αριθμό του συγγενή σου, αυτόν που έχεις αποθηκευμένο, και ρώτησε τον ίδιο. Μην καλέσεις πίσω τον αριθμό που σε πήρε.

Αυτή η δεύτερη κλήση είναι το πιο σημαντικό βήμα. Ακόμα κι αν η φωνή ακουγόταν ακριβώς όπως την ξέρεις, ακόμα κι αν ήξερε το όνομά σου και λεπτομέρειες της ζωής σου, η επαλήθευση μέσω γνωστού αριθμού είναι ο μόνος τρόπος να είσαι σίγουρος. Οι απατεώνες συχνά γνωρίζουν πολλά για τον στόχο τους, γιατί τα βρίσκουν στο διαδίκτυο.

Τα όρια της μεθόδου

Η συνθηματική λέξη δεν εξαφανίζει τις απάτες. Αν κάποιος έχει πρόσβαση στο τηλέφωνό σου ή αν η λέξη έχει διαρρεύσει, χάνει την αξία της. Γι' αυτό δεν την γράφεις πουθενά και την αλλάζεις τακτικά. Επίσης, κανένα μέτρο δεν αντικαθιστά την ψυχραιμία: όταν κάποιος σε πιέζει να στείλεις χρήματα αμέσως, η πίεση από μόνη της είναι ύποπτη.

Αν έχεις ήδη στείλει χρήματα, μίλησε αμέσως με την τράπεζά σου για να ζητήσεις ακύρωση της συναλλαγής και κάνε καταγγελία. Η γρήγορη αντίδραση μετράει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Και αν η φωνή που άκουσες ήταν πραγματικά κλωνοποιημένη, μην κατηγορήσεις τον εαυτό σου: το λογισμικό είναι φτιαγμένο να ξεγελά, όχι να το καταλάβεις με το αυτί.